Madde Kullanımı Acil Yaklaşım

Olay yeri güvenliği

• Potansiyel tehlikeler

  Olay yerinde bıçak, enjektör gibi kesici/delici aletler; yanıcı maddeler veya toksik gazlar olabilir. Bu riskler değerlendirilmeli ve gerekli durumlarda kolluk kuvvetlerinden yardım alınmalıdır.

• Hava koşulları ve ortam

  Kapalı alanlarda yetersiz havalandırma nedeniyle toksik gazlara maruz kalma riski kontrol edilmelidir. Açık alanlarda çevresel faktörler (soğuk, aşırı sıcak, trafik, kalabalık vb.) dikkate alınmalıdır.

• Hastanın davranışları

  Hasta saldırgan davranışlar sergileyebilir. Bu durumda ekiplerin güvenli bir mesafede kalması ve gerekirse psikososyal destek ekiplerinden yardım alınması önerilir.

Olay yeri değerlendirme

• Çevresel ipuçları

  Olay yerinde bulunan enjektörler, ilaç kutuları, alkol şişeleri veya uyuşturucu madde artıkları gibi işaretler kullanılan madde türü hakkında önemli bilgiler sağlayabilir.

• Hastanın durumu

  Bilinç düzeyi, solunum durumu ve hareket kabiliyeti ilk gözlemlerde not edilmelidir. Hasta çevresindeki kişilerin söyledikleri de önemli bilgiler sunabilir.

Öykü alma

• Güvenilir öykü zorluğu

  Acil sağlık hizmetleri çalışanları olay yerinde ilk değerlendirme sırasında vakaya ait ilaç/madde maruziyet öyküsünü güvenilir bir şekilde elde edemeyebilirler. Hastaya eşlik eden kişilerden bilgi alınması ve şüpheli durumlarda çöp kutuları, boş ilaç şişeleri, ambalajlar ve enjektörler açısından kontrol edilmesi önemli ipuçlarına ulaşılmasına yardımcı olur.

• Temel sorular

  Madde türü ve dozu (hangi maddeler kullanıldı, dozu nedir?), kullanım zamanı (etkilerin geçerliliği ve intoksikasyon düzeyini anlamak için), eşlik eden tıbbi sorunlar (bilinen kronik hastalık veya düzenli kullanılan ilaç var mı?) sorgulanmalıdır.

İntihar girişimi uyarısı

▲Unutulmamalıdır ki özellikle intihar girişimi amacı ile ilaç/madde kullanımında çoğu hastada birden fazla ilaç/madde kullanımı söz konusudur.

Fizik muayene

• Genel muayene

  Tüm zehirlenme olgularında hayati bulguların tespiti ve yakın takibi yapılmalıdır. Hastanın bilinç durumunun belirlenmesi, anormal postür (dekortike veya deserebre), anormal veya tek taraflı çekme yanıtları, pupil çapları ve reaktivitesi kontrol edilerek not alınmalıdır.

• Koku ipucu

  Hastanın nefesinden veya cildinden alınan karakteristik bir koku tanıya yardımcı olabilir — örneğin keton kaynaklı meyve kokusu diyabetik veya alkolik ketoasidoz yanı sıra aseton veya izopropil alkol alımını düşündürebilir.

• Hayati bulgular

  Nabız, solunum sayısı, kan basıncı ve vücut sıcaklığı gibi temel bulgular ölçülmelidir.

• Bilinç seviyesi

  Glasgow Koma Skalası (GKS) ile bilinç düzeyi belirlenmelidir — hastanın hayati tehlikesini değerlendirmek için kritik bir adımdır.

• Spesifik bulgular

  Pupilla değişiklikleri (örn. opioid intoksikasyonunda daralmış pupillalar), ciltte döküntü veya yara izleri, nefeste alkol veya madde kokusu gibi belirgin işaretler not edilmelidir.